12.04.2018 | Greinar

Persónuvernd og almannahagsmunir

Samtök atvinnulífsins, aðildarsamtök þeirra og Viðskiptaráð Íslands gerðu nýverið alvarlegar athugasemdir við drög að frumvarpi til nýrra persónuverndarlaga sem byggja á reglugerð Evrópusambandsins. Gildissvið regluverksins er mjög víðtækt og tekur í raun til allra fyrirtækja sem eru annað hvort með starfsmenn eða viðskiptavini. Af grein sem Sigríður Á. Andersen dómsmálaráðherra ritaði í Morgunblaðið síðastliðinn laugardag er ljóst að ekki verður orðið við veigamiklum athugasemdum samtakanna. Grunnstefið í málatilbúnaði ráðherrans er að nýju reglunum sé ætlað að vernda almannahagsmuni. Fyrirtæki þurfi að þola þær íþyngjandi reglur sem nauðsynlegar eru til þess.

Allir eru sammála því að nauðsynlegt sé að styrkja persónuverndarrétt einstaklinga, enda hafa möguleikar til vinnslu persónuupplýsinga í markaðslegum tilgangi stóraukist með nýrri tækni á undanförnum árum. Samtökin styðja því í öllum meginatriðum efni löggjafarinnar sem er þó að mörgu leyti mjög íþyngjandi og kostnaðarsöm fyrir atvinnulífið. Athugasemdir samtakanna snúa að reglum sem til stendur að innleiða hér á landi með mun meira íþyngjandi hætti en annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu. Eru þó reglur Evrópusambandsins mjög íþyngjandi eins og þær koma af skepnunni. Því er ósvarað hvaða sérstöku aðstæður eru hér á landi sem kalla á að gengið sé enn lengra.

Ráðherra hefur bent á að einhverjar þær íþyngjandi sérreglur sem er að finna í drögunum sé þegar að finna í íslenskri persónuverndarlöggjöf. Þau rök eru afar fátækleg. Séríslenskar og íþyngjandi reglur hafa jafnslæm áhrif á samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja óháð því hvenær þær eru leiddar í lög. Þá verður að taka tillit til þeirra grundvallarbreytinga sem reglugerðin hefur í för með sér. Brot á reglunum munu geta varðað sekt sem nemur allt að 4% af árlegri heildarveltu fyrirtækis á heimsmarkaði eða 20 milljónum evra, eftir því hvort er hærra. Á sama tíma er lagt til að núverandi dagsektarheimild verði tvöfölduð. Í sumum tilfellum verður heimilt að dæma fólk í allt að þriggja ára fangelsi, en í Danmörku er refsiramminn 6 mánuðir í sambærilegum málum.

Í 15. gr. núgildandi laga er að finna heimild til þess að innheimta þjónustugjald ef um er að ræða mikinn kostnað við að sinna beiðnum fyrirtækja, svo sem vegna ljósritunar skjala. Í drögunum er hins vegar lagt til að Persónuvernd geti ákveðið að fyrirtæki þurfi, ólíkt keppinautum þeirra í öðrum löndum, að greiða kostnað sem hlýst af eftirliti. Á þessu er reginmunur og ef af verður mun samkeppnisstaða íslenskra fyrirtækja verða skert svo um munar.

Til viðbótar við óþarflega íþyngjandi útfærslu ákvæða reglugerðarinnar hafa samtökin gagnrýnt aðferðina við innleiðingu hennar. Hún er innleidd með aðferð sem ekki hefur verið beitt hér á landi áður og Norðmenn nota ekki við innleiðingu á sömu reglugerð. Í raun er um lögfræðilega tilraunastarfsemi að ræða sem hætt er við að muni skapa talsverða réttaróvissu. Það er mjög bagalegt þegar um jafn víðtækt og íþyngjandi regluverk er að ræða.

Nú fara að verða tvö ár síðan reglugerð Evrópusambandsins var samþykkt. Þá þegar hefði átt að hefja undirbúning að innleiðingu hennar á Íslandi. Það er ekki fyrr en nú á síðustu vikum sem drög að frumvarpi hafa litið dagsins ljós. Regluverkið tekur gildi í Evrópusambandinu eftir rúman mánuð. Ef það tekur ekki gildi á Íslandi á sama tíma er hætt við að einhver erlend fyrirtæki verði tregari til að ganga til samninga við íslensk fyrirtæki þar sem reynir á vernd persónuupplýsinga. Til þess að koma í veg fyrir það gæti þurft að útskýra fyrir þeim að persónuupplýsingar séu nægjanlega verndaðar hér þótt reglugerð Evrópusambandsins hafi ekki enn verið innleidd.

Við skorum á ráðherra, og þingmenn sem munu svo taka við málinu, að taka tillit til þessara sjónarmiða. Því oftar sem það gerist að löggjöf frá Evrópusambandinu er innleidd með meira íþyngjandi hætti hér en annars staðar því lakari er samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs gagnvart útlöndum. Lakari samkeppnishæfni bitnar ekki bara á fyrirtækjum, og eigendum þeirra, heldur hagkerfinu í heild og okkur öllum. Hagsmunir almennings og fyrirtækja fara að öllu leyti saman að þessu leyti.

Ásta S. Fjeldsted, framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs Íslands
og Halldór Benjamín Benediktsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins