22.04.2015 | Staðreyndir

​Staðreyndir vegna rangfærslna um kjaramál

Þingflokkur Samfylkingarinnar sendi í gær frá sér ályktun í tengslum við yfirstandandi kjaraviðræður. Ályktunin inniheldur fjölmargar rangfærslur og er til þess fallin að afvegaleiða umræðu um kjaramál. Af því tilefni vill Viðskiptaráð benda á eftirfarandi staðreyndir:

  • Jöfnuður tekna hefur aukist en ekki minnkað líkt og haldið er fram. Gini-stuðullinn, sem mælir samþjöppun tekna, stóð í 30 stigum árið 2009 en hefur lækkað niður í 24 stig árið 2013.
  • Ísland er jafnframt meðal þeirra ríkja heims þar sem mestur tekjujöfnuður ríkir. Þannig er Gini-stuðullinn hérlendis (24 stig) undir meðaltali annarra Norðurlanda (25 stig) og töluvert lægri en innan Evrópusambandsins (31 stig).
  • Lægstu laun hafa hækkað umfram önnur laun jafnt og þétt undanfarin 25 ár – þvert á það sem fullyrt er. Kaupmáttur lágmarkslauna hefur aukist um 85% frá árinu 1990. Á sama tíma hefur kaupmáttur almennra launa aukist um 40%.
  • Hlutur þeirra eignamestu er lægri hérlendis en á öðrum Norðurlöndum. Þannig hefur hlutdeild eignamesta 1% í hreinum eignum lækkað um fjórðung frá falli fjármálakerfisins og var lægst af öllum Norðurlöndum árið 2013.
  • Hlutdeild launa í verðmætasköpun er há hérlendis. Svokallað launahlutfall hefur hækkað jafnt og þétt undanfarin fimm ár og er nú með því hæsta innan OECD. Einungis tvö ríki hafa hærra hlutfall á meðan 24 ríki eru lægri. Það er því röng fullyrðing að skipting verðmæta sé óhagfelld fyrir íslenska launþega.
  • Miðað við fyrirliggjandi kröfugerðir stéttafélaga virðist sem hækkun lægstu launaþrepa eigi að færast upp launastigann og skila litlum innbyrðis breytingum. Verði það raunin má ætla að krafa um hækkun lágmarkaslauna í 300.000 kr. muni skila umframverðbólgu upp á tugi prósenta næstu ár.
  • Barnafólk með lágar tekjur færi verst út úr hærri verðbólgu og hækkun verðtryggðra lána. Barnafólk er með mun hærri vaxtabyrði af lánum en aðrir, eða 16% af ráðstöfunartekjum miðað við 11% hjá barnlausum (30-60 ára). Þessi munur er enn meiri hjá þeim tekjulægstu.

Auk fjölmargra rangfærslna er orðalag ályktunarinnar á þann veg að alið er á óvild og þannig dregið úr líkum á lausn kjaradeilna. Það er von ráðsins að stjórnmálamenn haldi sig við staðreyndir á komandi vikum í stað þess að vinna gegn lausnamiðaðri nálgun með ályktunum sem þessum.

Heimildir: Hagstofa Íslands (Gini-stuðull og launaþróun); Fjármála- og efnahagsráðuneytið (skipting eigna); OECD (launahlutföll); Seðlabanki Íslands (vaxtabyrði af lánum)

Viðfangsefni: Vinnumarkaður