Skapandi greinar á sterkum grunni

Í síðustu viku voru kynnt drög að skýrslu rannsóknar sem verið er að vinna um efnahagsleg áhrif skapandi greina hér á landi. Rannsóknin er fjármögnuð af fimm ráðuneytum ásamt Íslandsstofu og er hún unnin að frumkvæði samráðsvettvangs skapandi greina. Ljóst er að störf innan skapandi greina skipta miklu máli og innan þeirra á sér stað mikil nýsköpun á hverjum degi, þar sem m.a. arkitektar, listamenn og aðrir sem starfa á þessum vettvangi stunda sjálfstæðan atvinnurekstur sem auðgar líf Íslendinga.

Í rannsókninni er tekin saman velta skapandi greina útfrá skýrslum um virðisaukaskatt og upplýsingum um útgjöld ríkis og sveitarfélaga til greinarinnar. Á fundinum voru kynntar þær frumniðurstöður að skapandi greinar séu einn stærsti atvinnuvegur landsins, og að þær séu jafn stór þáttur í efnahagslífi okkar og stóriðja. Jafnframt kemur fram að samkvæmt rannsókninni er velta skapandi greina mun meiri en velta í landbúnaði og fiskveiðum samanlagt. Þegar nánar er í þetta rýnt kemur í ljós að í þessu tilfelli er t.d. einungis um að ræða búskap og veiðar en ekki vinnslu.

Réttur samanburður mikilvægur
Rétt er að vekja athygli á því að útflutningsverðmæti íslensks sjávarútvegs voru um 200 ma.kr. á síðasta ári og því erfitt að sjá útfrá hvaða samanburði er gengið í áðurnefndum niðurstöðum. Ætla má að umræddar greinar hafi verið brotnar niður í smærri einingar, til að komast að þessari niðurstöðu um stærð greina.

Mikilvægt er að átta sig á því að tekjur útflutningsgreina standa að miklu leiti undir þeim fjármunum sem fara í laun, skatta og fleira innan skapandi greina. Ekki getur talist jákvætt að upphefja eina grein á kostnað annarra, þar sem störf innan skapandi greina byggja á sterkum grunni annarra atvinnuvega.

Hér er verið að kynna rannsókn á því hvernig fjármunum í hagkerfinu er varið, en ekki hvernig þeim er aflað. Lífskjör byggja á verðmætasköpun og í þeim drögum sem kynnt voru var ekki komið inná þau verðmæti sem hver grein skapar heldur einungis veltu. Hvetja mætti samráðsvettvang skapandi greina til að leggja í úttekt á verðmætasköpun hinna skapandi greina til að kanna raunveruleg efnahagsleg áhrif þeirra. Vonandi er að komið verði inn á þetta í lokaskýrslu sem væntanleg er í mars á næsta ári.