Skattadagur 2010: Nóg komið af skattahækkunum

Uppselt var á árlegan skattadag Deloitte sem haldinn var í morgun á Grand Hótel í samstarfi við Viðskiptaráð Íslands, Viðskiptablað Morgunblaðsins og Samtök atvinnulífsins. Steingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra setti fundinn en í framhaldi af því tók Vilhjálmur Egilsson framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins til máls. Þá fylgdu erindi frá Völu Valtýsdóttur forstöðumanns skatta- og lögfræðisviðs Deloitte, Ragnari Árnasyni prófessor við Háskóla Íslands og Gunnari Agli Egilssyni á skatta- og lögfræðissviði Deloitte.

Viðamiklar breytingar framundan
Í máli fjármálaráðherra kom einna helst fram að áframhaldandi endurskoðun á skattkerfinu mun eiga sér stað á næstunni. Fyrirsjáanlegar á þessu ári eru því viðamiklar breytingar á skattkerfinu. Það verði gert í samráði við þingflokka, aðila vinnumarkaðarins og hagsmunaaðila. Þá sagði ráðherra jafnframt að í yfirstandandi breytingum hafi áhersla verið lögð á blandaða leið þar sem, að sögn ráðherra, talsvert mið væri tekið af félagslegu réttlæti skattkerfisins fremur en einfaldleika.

Hækkandi skattar á fallandi skattstofna
Í erindi sínu benti Vilhjálmur Egilsson á þá staðreynd að þegar væri búið að hækka skatta um meira en það sem stöðugleikasáttmálinn fól í sér. Hann taldi að vegna þess ætti áherslan nú að vera eingöngu á útgjaldahliðina, samhliða því sem tekjuöflunarhæfni skattkerfisins yrði aukin. Ekki væri skynsamlegt að hækka skatta á fallandi skattstofna líkt og stefna stjórnvalda gerir ráð fyrir, né heldur að leggja aukinn kostnað á atvinnulífið, undir yfirskrift ímyndaðs réttlætis, sem skilar engum skatttekjum. Nú væri þörf fyrir praktískar lausnir fremur en hugmyndfræðilega sigra og samræmist það vel skilaboðum Viðskiptaráðs sem m.a. komu fram í grein Finns Oddssonar framkvæmdastjóra ráðsins „Tími hugmyndafræði eða hagsýni?“. Að lokum benti Vilhjálmur á að nú væru fjárfesting og uppbygging  atvinnulífsins brýnustu úrlausnarefnin.

Alþingismenn ekki áttað sig á breytingum
Vala Valtýsdóttir talaði í erindi sínu um að nú væri í gangi „nýstárleg skattlagning á úthlutun arðs“ og á þar m.a. við mismunandi skattlagningu milli rekstrarforma. Einnig benti hún á að í dag væru engar reglur í gangi um reiknað endurgjald þar sem útgefnar reglur séu ekki í samræmi við ný lög. Gunnar Egill Egilsson fjallaði ítarlega um skattalagameðferð arðs samkvæmt nýjum skattalögum. Sú skattlagning á arði og söluhagnaði gengur að einhverju leyti gegn ESB-rétti eins og hefur verið dæmt um í Belgíu, en útfærsla þeirra er talin andstæð móður- og dótturfélags tilskipun ESB. Hugsanlega hafa alþingismenn ekki áttað sig á þeim viðamiklu breytingum sem nýtt skattkerfi mun hafa í för með sér, en með breytingunum er m.a. skattlagning á arði orðin ríflega 50%.

Verðum að draga úr ríkisútgjöldum
Ragnar Árnason talaði um að breytingar á skattkerfinu hefðu komið til framkvæmda án nægjanlegrar umhugsunar. Nú væru Íslendingar að ganga í gegnum nýja tegund af kreppu þar sem gríðarleg eignarýrnun hefur átt sér stað og miklar erlendar skuldaklyfjar liggja á þjóðinni. Heildar eignarýrnun er hátt í 5.000 ma. kr. að mati Ragnars, en innifalið í því er m.a. 91% lækkun hlutabréfa og fall á virði íbúðarhúsnæðis um 30%. Ofan á þetta sé hrein erlend skuldstaða um 5.739 m.a. króna eða fjórföld verg landsframleiðsla. Óhætt er að segja að þetta myndi góðan efnivið í langvarandi kreppu að áliti Ragnars og talsverð hætta er á greiðsluþroti ríkisins. Eina sjánlega leiðin út úr þessari kreppu er hagvöxtur, sem helst megi ná fram með aukinni framleiðni og tækniframförum, fjárfestingu í atvinnurekstri og skilvirkari nýtingu vinnuafls. Þær skattabreytingar sem stjórnvöld hafa ráðist í, vinnu gegn öllum þessum þáttum og eru því ekki líklegar til að skila árangri. Með það í huga taldi Ragnar að nærtækara hefði verið að draga úr umsvifum hins opinbera frekar en að hækka skatta.

Glærur frá fundinum:
Erindi Vilhjálms Egilssonar má nálgast hér.
Erindi Völu Valtýsdóttur má nálgast hér.
Erindi Ragnars Árnasonar má nálgast hér.
Erindi Gunnars Egils Egilssonar má nálgast hér.