Viljayfirlýsing ríkisstjórnarinnar og IMF

Viljayfirlýsing ríkisstjórnarinnar og IMF hefur nú verið birt opinberlega og má segja að flest sé í takt við það sem búast mátti við. Stutta samantekt á yfirlýsingunni má nálgast hér.

Það hefur jafnan verið forgangsverkefni hjá IMF að koma alþjóðaviðskiptum og gjaldeyrismálum í horf við fyrsta tækifæri og ljóst er að Ísland er þar engin undantekning. Fleyting krónunnar er eina leiðin til að hægt sé að hefja gjaldeyrisviðskipti með eðlilegum hætti og því skref í rétta átt. Það er mikilvægt að stjórnvöld leggi ekki upp með að handstýra genginu með of kröftugum hætti og ganga þannig of hratt á gjaldeyrisvarasjóð Seðlabankans. Reynslan hefur sýnt að flestir Seðlabankar mega sín lítils í baráttu við erlenda fjármagnsstrauma. Lykilatriði í þessu samhengi er að stjórnvöld og atvinnulíf komi eftir fremsta megni í veg fyrir að gengisveiking krónunnar leiði út í verðlag. Með þeim hætti má tryggja að leiðrétting raungengis fari í sem mestum mæli í gegnum styrkingu krónunnar. Að sama skapi er mikilvægt að útflytjendur taki afnámi gjaldeyrishafta fagnandi og hiki ekki við að flytja gjaldeyri sinn heim til Íslands.

Helsta áhyggjuefni yfirlýsingarinnar eru þær þröngu skorður sem settar eru á lausafé frá Seðlabanka Íslands. Skilyrði um veðhæfni bréfa hefur verið takmörkuð og gert er ráð fyrir að aukning í lánum frá Seðlabanka til bankakerfisins verði lítil sem engin. Ljóst er að mikill skortur verður á lánsfjármagni til íslenskra fyrirtækja og heimila verði ekkert að gert. Fjárþörf hins opinbera verður mikil á næstunni og því hætt við að enn erfiðara verði fyrir fyrirtæki að nálgast lánsfé en ella. Úr þessu þarf að bæta eins fljótt og auðið er.

Viðskiptaráð fagnar þeirri aðhaldssömu langtímastefnu sem mörkuð er í ríkisfjármálum enda mikilvægt að aukið svigrúm verði skapað fyrir einkaaðila við fyrsta tækifæri. Fjármálaráðuneytið hefur þegar beint þeim tilmælum til allra ráðuneyta að senda tillögur um hvernig koma megi í veg fyrir þá miklu útgjaldaaukningu sem áætluð var í fjárlögum 2009. Utanríkisráðuneyti hafði þegar lagt fram tillögur sem miðuðu að því að útgjöld vegna utanríkismála myndu ekki aukast. Þessu ber að fagna. Í þessu samhengi er vert að minnast á 90 tillögur Viðskiptaráðs að bættri samkeppnishæfni íslensks hagkerfis, sem gefnar voru út í September á síðasta of hægt er að nálgast hér. Ein af tillögunum var sú að ríkisútgjöld yrði skorin niður um fimmtung enda hafa þau farið hratt vaxandi  síðustu tvo áratugi. Í skýrslunni voru margar tillögur sem ættu að geta nýst vel til að skapa það hagræði í ríkisrekstri sem nú er nauðsynlegt.