Viðskiptaráð Íslands

Skref í átt að skilvirkari leyfisveitingu í umhverfis- og orkumálum

Viðskiptaráð hefur tekið til umsagnar frumvarp til laga um breytingu á ýmsum lögum vegna einföldunar og samræmingar leyfisferla á sviði umhverfis- og orkumála. Ráðið styður áherslur stjórnvalda um aukna skilvirkni og minna flækjustig, og leggur jafnframt til að farið verði enn lengra í að samþætta aðkomu stofnana og draga úr íþyngjandi regluverki. Frumvarpið markar mikilvægt framfaraskref, en hvetur til áframhaldandi umbóta, meðal annars með aukinni stafvæðingu og endurskoðun á ferli rammaáætlunar.

Viðskiptaráð þakkar fyrir tækifærið til að koma á framfæri athugasemdum um ofangreint frumvarp og er fylgjandi þeim skrefum sem eru boðuð í þá átt að auka skilvirkni í leyfisveitingaferli á sviði umhverfis- og orkumála. Vísað er til fyrri umsagna ráðsins um málið í samráðsgátt stjórnvalda sem og umsagna við vinnu verkefnateymis og áforma um lagasetningu. [1]

Viðskiptaráð fagnar vinnu stjórnvalda við að koma á skilvirkara leyfisveitingaferli í umhverfis- og orkumálum, en ráðið hefur lengi lagt áherslu á nauðsyn þess að draga úr flækjustigi í opinberri stjórnsýslu og lágmarka ónauðsynlegar tafir á framkvæmdum sem stuðla að aukinni orkuöflun. Þó vill Viðskiptaráð hvetja stjórnvöld til að ganga lengra og stíga stærri skref í þá átt að einfalda regluverk, auka skilvirkni, samþætta aðkomu stofnana og draga úr íþyngjandi kröfum.

Viðskiptaráð fagnar því að tekið hafi verið tillit til athugasemda í samráðsferli um breytingu 12. gr. a. raforkulaga og fallið hafi verið frá henni. Bent var á að lagaákvæði um innheimtu innmötunargjalds væri óljóst og að ákvæðið eins og það var lagt til í drögunum fæli í sérheimild til að mismuna viðskiptavinum eða þjónustuþegum innbyrðis.

Frumvarpið felur í sér jákvætt skref í þá átt að Umhverfis- og orkustofnun geti verið einn afgreiðslustaður fyrir leyfisveitingu. Skilvirkari stjórnsýsla, minni reglubyrði og einföldun leyfisferla í umhverfis- og orkumálum spilar lykilþátt í öruggri orkuöflun og stuðlar að auknum fyrirsjáanleika fyrir atvinnulíf. Þó þarf að gæta þess að auknar heimildir Umhverfis- og orkustofnunar leiði í reynd til skilvirkari og hraðari málsmeðferðar. Ráðið fagnar sérstaklega áherslu frumvarpsins um að auðvelda nýjum aðilum aðgang að raforkumarkaði og hvetur til þess að þeirri stefnu verði fylgt eftir í framkvæmd með markvissum hætti.

Þá hefur frumvarpið tekið jákvæðum breytingum frá því í samráðsgátt þar sem fallið hefur verið frá óljósri heimild til forgangsröðunar og flýtimeðferðar framkvæmda í þágu orkuskipta og kolefnishlutleysis. Að mati ráðsins hefði slík almenn tilvísun ekki uppfyllt skilyrði til að víkja frá jafnræðisreglu stjórnarskrár auk þess sem endurnýjanleg orka stuðlar í eðli sínu að orkuskiptum.

Frumvarpið er aðeins fyrsti áfangi nauðsynlegra lagabreytinga til einföldunar og samræmingar á leyfisveitingaferlum. Viðskiptaráð hvetur stjórnvöld til að halda áfram á sömu braut og skoða frekari skref til einföldunar og samræmingar leyfisveitinga. Þar má meðal annars horfa til frekari samþættingar stofnana, aukinnar notkunar stafrænnar stjórnsýslu og skýrari tímamarka í öllum skrefum ferlisins.

Þá leggur Viðskiptaráð áherslu á að heildarendurskoðunar er þörf er varðar málsmeðferð rammaáætlunar, með það að markmiði að tryggja skilvirka og gagnsæja ákvarðanatöku í samræmi við brýna þörf fyrir aukna raforkuframleiðslu.

Umsögnina í heild sinni á lesa hér.

Tilvísun

1 Sjá umsögn Viðskiptaráðs um drög að frumvarpi vegna einföldunar og samræmingar leyfisferla á sviði umhverfis- og orkumála (janúar 2025). Mál nr. S-232/2024 í Samráðsgátt. Slóð: https://vi.is/umsagnir/thorf-a-staerri-skrefum

Tengt efni

Mótvægisaðgerðir fylgi samkeppnisundanþágum

Í umsögn um frumvarp til breytingu á búvörulögum kallar Viðskiptaráð eftir því að niðurfelling tolla fylgi samkeppnisundanþágum í landbúnaði. Þá …
2. febrúar 2026

Hlutverk hins opinbera þarfnist stöðugrar endurskoðunar

Viðskiptaráð hefur tekið til umsagnar stöðumat og valkosti fyrir stefnu um opinbera þjónustu. Ráðið telur að stöðug endurskoðun þurfi að eiga sér stað …
19. nóvember 2025

Viðhalda þarf öflugu og stöðugu hvatakerfi fyrir nýsköpun

Viðskiptaráð hvetur stjórnvöld til þess að viðhalda stöðugu og öflugu hvatakerfi fyrir nýsköpun. Þetta kemur fram í umsögn ráðsins um drög að …
13. nóvember 2025

Breytingar á leigubílalögum stöðva framfarir

Viðskiptaráð hefur skilað umsögn um frumvarp til breytinga á lögum um leigubifreiðaakstur. Ráðið varar við að fyrirhugaðar breytingar leiði til …
10. október 2025

Samráð við atvinnulífið lykilþáttur í loftslagsstefnu

Viðskiptaráð hefur tekið til umsagnar frumvarp sem felur í sér heildarendurskoðun á lögum um loftslagsmál. Ráðið leggur áherslu á að endurskoðun …
2. september 2025

Afturför á leigubílamarkaði sem grafi undan samkeppni og atvinnufrelsi

Viðskiptaráð leggst gegn nýju frumvarpi stjórnvalda um breytingar á leigubílaþjónustu og varar við því að það grafi undan samkeppni og atvinnufrelsi. …
5. júní 2025