Viðskiptaráð Íslands

Sykurskattur óskilvirkt neyslustýringartæki

Viðskiptaráð varar við því að gripið verði til sértækrar skattlagningar á tilteknar matvörur, svo sem sykurskatts, í tengslum við fyrirhugaða aðgerðaáætlun stjórnvalda gegn offitu. Ráðið bendir á að slíkir skattar séu óhentugt stjórntæki, hafi takmörkuð áhrif á neyslu og heilsufarslegar útkomur og geti aukið flækjustig og kostnað í skatta- og regluumhverfi. Þetta kemur fram í umsögn Viðskiptaráðs um aðgerðaáætlun um málefni offitu.

Viðskiptaráð hefur tekið til umsagnar drög að tillögu til þingsályktunar um aðgerðaáætlun um málefni offitu, sem birt var í samráðsgátt stjórnvalda þann 11. febrúar síðastliðinn.

Viðskiptaráð telur brýnt að vara við því að gripið verði til sértækrar skattlagningar á tilteknar matvörur, svo sem sykurskatts, líkt og velt er upp í fyrstu aðgerð í drögunum. Slík skattlagning er óhentugt stjórntæki og felur einnig í sér aukna neyslustýringu, sem dregur úr velferð neytenda.

Reynsla erlendis sýnir einnig að áhrif slíkra skatta á neyslumynstur og heilsufarslegar útkomur séu takmörkuð. Neysla getur færst yfir í aðrar óhollar vörur sem ekki falla undir skattinn, án þess að heildarneysla eða heilsufarsáhætta minnki. Á sama tíma auka sértækir skattar flækjustig og kostnað í skatta- og regluumhverfi fyrirtækja. Skattkerfið ætti fyrst og fremst að þjóna sem tekjuöflun fyrir nauðsynleg verkefni ríkisins, en ekki vera nýtt sem óskilvirkt neyslustýringartæki.

Viðskiptaráð telur mikilvægt að áhersla verði lögð á jákvæða hvata, fræðslu og almennar aðgerðir sem styðja heilbrigðar lífsvenjur, fremur en sértækar álögur á einstaka vöruflokka sem bitna á samfélaginu í heild en ekki aðeins þeim hópi sem þær miðast að. Ákvarðanir um hagræna hvata ættu ætíð að byggjast á traustum gögnum, heildstæðu mati á áhrifum og skýrri kostnaðar- og ábatagreiningu.

Lesa má umsögnina í heild sinni hér.

Tengt efni

Varað við heimildum ráðherra til verðstýringar

Viðskiptaráð og Samtök atvinnulífsins gagnrýna frumvarp atvinnuvegaráðherra um skatthlutfall eldsneytis og telja órökstutt umframeftirlit …
22. apríl 2026

Átta skattahækkanir á næsta ári

Þrátt fyrir að skattheimta á Íslandi sé há í alþjóðlegum samanburði nema fyrirhugaðar skattahækkanir næsta árs 25 milljörðum króna. Þetta kemur fram í …
28. nóvember 2025

Menningarframlag óskilvirkur skattur sem nær ekki markmiðum sínum

Viðskiptaráð varar við því að skattlagning á streymisþjónustu gæti haft neikvæð áhrif á samkeppni og aukið kostnað neytenda. Þess í stað telur ráðið …
27. október 2025

Tryggja þarf að kílómetragjald leiði ekki til óhóflegrar skattheimtu

Viðskiptaráð styður markmið stjórnvalda um sjálfbært og sanngjarnt kerfi gjaldtöku í frumvarpi til laga um kílómetragjald. Ráðið leggur áherslu á að …
28. október 2025

Forðast skal tvöfalda skattlagningu kolefnis

Viðskiptaráð, ásamt fleiri samtökum, hafa tekið til umsagnar frumvarp til laga um breytingu á lögum um viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir og …
4. apríl 2025

Ófjármögnuð neytendastefna

Viðskiptaráð hefur skilað umsögn um stefnu í neytendamálum til 2030. Viðskiptaráð gagnrýnir að þrátt fyrir ábendingar á fyrri stigum hafi stefnan enn …
25. mars 2025