Viðskiptaráð Íslands

Sykurskattur óskilvirkt neyslustýringartæki

Viðskiptaráð varar við því að gripið verði til sértækrar skattlagningar á tilteknar matvörur, svo sem sykurskatts, í tengslum við fyrirhugaða aðgerðaáætlun stjórnvalda gegn offitu. Ráðið bendir á að slíkir skattar séu óhentugt stjórntæki, hafi takmörkuð áhrif á neyslu og heilsufarslegar útkomur og geti aukið flækjustig og kostnað í skatta- og regluumhverfi. Þetta kemur fram í umsögn Viðskiptaráðs um aðgerðaáætlun um málefni offitu.

Viðskiptaráð hefur tekið til umsagnar drög að tillögu til þingsályktunar um aðgerðaáætlun um málefni offitu, sem birt var í samráðsgátt stjórnvalda þann 11. febrúar síðastliðinn.

Viðskiptaráð telur brýnt að vara við því að gripið verði til sértækrar skattlagningar á tilteknar matvörur, svo sem sykurskatts, líkt og velt er upp í fyrstu aðgerð í drögunum. Slík skattlagning er óhentugt stjórntæki og felur einnig í sér aukna neyslustýringu, sem dregur úr velferð neytenda.

Reynsla erlendis sýnir einnig að áhrif slíkra skatta á neyslumynstur og heilsufarslegar útkomur séu takmörkuð. Neysla getur færst yfir í aðrar óhollar vörur sem ekki falla undir skattinn, án þess að heildarneysla eða heilsufarsáhætta minnki. Á sama tíma auka sértækir skattar flækjustig og kostnað í skatta- og regluumhverfi fyrirtækja. Skattkerfið ætti fyrst og fremst að þjóna sem tekjuöflun fyrir nauðsynleg verkefni ríkisins, en ekki vera nýtt sem óskilvirkt neyslustýringartæki.

Viðskiptaráð telur mikilvægt að áhersla verði lögð á jákvæða hvata, fræðslu og almennar aðgerðir sem styðja heilbrigðar lífsvenjur, fremur en sértækar álögur á einstaka vöruflokka sem bitna á samfélaginu í heild en ekki aðeins þeim hópi sem þær miðast að. Ákvarðanir um hagræna hvata ættu ætíð að byggjast á traustum gögnum, heildstæðu mati á áhrifum og skýrri kostnaðar- og ábatagreiningu.

Lesa má umsögnina í heild sinni hér.

Tengt efni

Erfðafjárskattur felur í sér tvísköttun

Með afnámi erfðafjárskatts má stuðla að einfaldara og gagnsærra skattkerfi og skapa skilyrði til hagræðingar í stjórnsýslu ríkisins. Erfðafjárskattur …
18. mars 2026

Opinberir fjölmiðlastyrkir andstæðir lýðræðissjónarmiðum

Viðskiptaráð hefur tekið til umsagnar frumvarp sem felur í sér breytingar á opinberu styrkjakerfi fjölmiðla. Ráðið varar við að slíkt kerfi viðhaldi …
17. mars 2026

Varast þarf gullhúðun við innleiðingu SRD II

Viðskiptaráð og önnur samtök atvinnulífsins vara við því að gengið verði lengra en Evrópureglur krefjast við innleiðingu SRD-II. Lagt er til að …
4. mars 2026

Almenningur, starfsmenn og stjórnendur ríkisins hlynntir afnámi áminningarskyldu

Viðskiptaráð fagnar áformum um afnám áminningarskyldu ríkisstarfsmanna og telur breytinguna nauðsynlegt skref í átt að auknum sveigjanleika í …
3. mars 2026

Varanleg heimild til ráðstöfunar séreignar á húsnæðislán til bóta

Aukið valfrelsi og fyrirsjáanleiki í ráðstöfun séreignarsparnaðar, ásamt ákalli um endurskoðun lífeyriskerfisins og fækkun opinberra inngripa á …
24. febrúar 2026

Hagræðingarkrafa og útvistun fylgi sameiningu stofnana

Hagræðingarkrafa ætti að fylgja fyrirhugaðri sameiningu Matvælastofnunar, Fiskistofu og Verðlagsstofu skiptaverðs auk þess sem framkvæmd eftirlits …
23. febrúar 2026