Viðskiptaráð Íslands

Sykurskattur óskilvirkt neyslustýringartæki

Viðskiptaráð varar við því að gripið verði til sértækrar skattlagningar á tilteknar matvörur, svo sem sykurskatts, í tengslum við fyrirhugaða aðgerðaáætlun stjórnvalda gegn offitu. Ráðið bendir á að slíkir skattar séu óhentugt stjórntæki, hafi takmörkuð áhrif á neyslu og heilsufarslegar útkomur og geti aukið flækjustig og kostnað í skatta- og regluumhverfi. Þetta kemur fram í umsögn Viðskiptaráðs um aðgerðaáætlun um málefni offitu.

Viðskiptaráð hefur tekið til umsagnar drög að tillögu til þingsályktunar um aðgerðaáætlun um málefni offitu, sem birt var í samráðsgátt stjórnvalda þann 11. febrúar síðastliðinn.

Viðskiptaráð telur brýnt að vara við því að gripið verði til sértækrar skattlagningar á tilteknar matvörur, svo sem sykurskatts, líkt og velt er upp í fyrstu aðgerð í drögunum. Slík skattlagning er óhentugt stjórntæki og felur einnig í sér aukna neyslustýringu, sem dregur úr velferð neytenda.

Reynsla erlendis sýnir einnig að áhrif slíkra skatta á neyslumynstur og heilsufarslegar útkomur séu takmörkuð. Neysla getur færst yfir í aðrar óhollar vörur sem ekki falla undir skattinn, án þess að heildarneysla eða heilsufarsáhætta minnki. Á sama tíma auka sértækir skattar flækjustig og kostnað í skatta- og regluumhverfi fyrirtækja. Skattkerfið ætti fyrst og fremst að þjóna sem tekjuöflun fyrir nauðsynleg verkefni ríkisins, en ekki vera nýtt sem óskilvirkt neyslustýringartæki.

Viðskiptaráð telur mikilvægt að áhersla verði lögð á jákvæða hvata, fræðslu og almennar aðgerðir sem styðja heilbrigðar lífsvenjur, fremur en sértækar álögur á einstaka vöruflokka sem bitna á samfélaginu í heild en ekki aðeins þeim hópi sem þær miðast að. Ákvarðanir um hagræna hvata ættu ætíð að byggjast á traustum gögnum, heildstæðu mati á áhrifum og skýrri kostnaðar- og ábatagreiningu.

Lesa má umsögnina í heild sinni hér.

Tengt efni

Nauðsynlegt að meta kostnað og ábata loftslagsaðgerða

Viðskiptaráð er fylgjandi endurskoðun laga um loftslagsmál í því skyni að auka skýrleika og meta árangur af núverandi stefnu en gagnrýnir að …
12. maí 2026

Ganga mætti lengra í fækkun starfsmanna og hagræðingu

Viðskiptaráð fagnar áformum um fækkun ríkisstarfsmanna og sameiningu stofnana en telur að ganga mætti enn lengra. Ráðið hvetur stjórnvöld til að skoða …
7. maí 2026

Brýnt að ráðast að rót vandans á fjölmiðlamarkaði

Viðskiptaráð leggst gegn frumvarpi um framlengingu rekstrarstuðnings við einkarekna fjölmiðla til fimm ára. Að mati ráðsins er í frumvarpinu ekki …
6. maí 2026

Óhagkvæm nýting á auðlindinni

Viðskiptaráð hvetur til þess að frumvarpið um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða nái ekki fram að ganga, þar sem það miðar að því að bæta í …
29. apríl 2026

Varað við heimildum ráðherra til verðstýringar

Viðskiptaráð og Samtök atvinnulífsins gagnrýna frumvarp atvinnuvegaráðherra um skatthlutfall eldsneytis og telja órökstutt umframeftirlit …
22. apríl 2026

Útvistun eftirlits fylgi fækkun heilbrigðisnefnda

Viðskiptaráð telur frumvarp um fækkun heilbrigðisnefnda mikilvægt skref í átt að einfaldara og skilvirkara eftirliti. Þó gagnrýnir ráðið frávik frá …
20. apríl 2026