Viðskiptaþing 2012: Umræðan snýst alltaf um skiptingu kökunnar, ekki stækkun hennar

Jón Sigurðsson, forstjóri Össurar, fjallaði á Viðskiptaþingi, sem nú stendur yfir, um virði sérstöðu Íslands sem hann sagði raunar frekar litla. Í reynd væri eina sérstaðan smæð Íslands og nefndi hann náttúruauðlindir sem eitt dæmi þar um. Við eigum ekki miklar auðlindir en ef þeim er deilt á alla Íslendinga þá eru þær ríkulegar.

Jón sagði þetta viðmið hafa mótað verðmætasköpun á Íslandi og þá sérstaklega það viðhorf að ef einn nýtir auðlindir þá sé verið að taka þær frá einhverjum öðrum (e. zero sum game). Þetta væri vitaskuld ekki rétt því auðlindin væri nýtt til að búa til verðmæti fyrir alla. Því miður hefur það sjónarmið hins vegar orðið undir og því snérist umræðan alltaf um skiptingu kökunnar en ekki stækkun hennar. Umræðan um erlenda fjárfestingu er þar gott dæmi.

Þá fjallaði Jón um tómatsósuhagfræðina, þ.e. að vegna smæðar Íslands væri öll framþróun og allar breytingar alltaf hlutfallslega risavaxnar. Nefndi hann síldarveiðar á síðustu öld og fjárfestingar í orkuferkum iðnaði sem dæmi þar um. Þetta voru risavaxin verkefni og það verður að passa að ruðningsáhrif þeirra geri ekki illt verra.

Að auki ræddi Jón um þær gríðarlegu tilfærslur sem hafa orðið milli kynslóða og þjóðfélagshópa og sagði hann gjaldmiðilinn eiga þar stóran þátt. Þannig væri besta leiðin til að auðgast á Íslandi að vera á réttum stað þegar þessir fjármagnsflutningar verða. Jón sagði krónuna vera fílinn í stofunni og nefndi þar m.a. að rökin með henni fyrir fall bankakerfisins væru þau sömu og beitt er nú. Þá er krónan tvískipt, verðtryggð og óverðtryggð, og því hefðum við aldrei fast land undir fótum. Óstöðugur gjaldmiðill eykur sveiflur og leiðir til gríðarlegra eignatilfærslna. Jón sagði þetta ekki ganga lengur og að þeir sem vilja ekki að Íslandi gangi í ESB og taki upp Evru skuldi það að benda á aðrar lausnir.

Það sem þarf að gera að mati Jóns er þrennt: að stækka kökuna, þ.e. að auka innlendar og erlendar fjárfestingar, að minnka gatið á tómatsósuflöskunni, þ.e. meiri stöðugleiki og að setja fílinn úr stofunni með því að tengjast stærra myntsvæði.