Hvernig stóð ríkisstjórnin sig í vetur?

Á nýafstöðnu þingi lagði ríkisstjórnin fram 141 þingmál. Af þeim náðu 112 mál fram að ganga, mörg hver í blálok þingvetrar. Þar af höfðu 52 mál markverð efnahagsleg áhrif, ýmist jákvæð eða neikvæð, samkvæmt nýrri greiningu Viðskiptaráðs.

Afnám jafnlaunavottunar, einföldun regluverks og stofnanasameiningar jákvæðastar en tenging bóta við launavísitölu neikvæðast

Alls höfðu 26 þingmál markverð jákvæð áhrif. Þrjú mál stóðu upp úr og töldust hafa jákvæðust áhrif. Það voru afnám jafnlaunavottunar, einföldun ferla á sviði orkumála og sameining Skipulagsstofnunar og Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. Sem dæmi um önnur jákvæð mál má nefna færslu virkjanakosta í nýtingarflokk rammaáætlunar, styttingu bótatímabils atvinnuleysistrygginga, sameining sýslumannsembætta og aðrar stofnanasameiningar.

Alls voru jafnmörg mál, eða 26 mál, metin með markverð neikvæð áhrif. Tenging bóta við launavísitölu vó þar þyngst og var eina málið sem hlaut lægstu mögulegu einkunn í áhrifamatinu. Önnur mál með miðlungs neikvæð efnahagsleg áhrif voru t.d. hækkun stofnframlaga ríkisins til óhagnaðardrifinna leigufélaga, takmarkanir á breytingu leigufjárhæða og skráningarskylda leigusamninga og kílómetragjald. Þá voru áhrif af fjárlögum og fjármálaáætlun metin með miðlungs neikvæð áhrif vegna verulegrar útgjaldaaukningar, hækkunar á vörugjöldum á bifreiðar og neikvæðs lánsfjárjöfnuðar.

Í úttektinni fór Viðskiptaráð yfir öll þingmál ríkisstjórnarinnar sem náðu fram að ganga á nýliðnum þingvetri. Við mat á áhrifum skoðaði ráðið fyrst hvort þingmálið hefði áhrif á atvinnu- eða efnahagslíf. Ef svo var gaf ráðið málinu einkunn á bilinu 1 til 3 með jákvæðu eða neikvæðu formerki eftir því hvort efnahagslegu áhrifin voru metin lítil, miðlungs, eða mikil. Mál þingnefnda voru undanskilin í úttektinni.

Meirihluti þingmálanna var metinn hlutlaus með tilliti til efnahagslegra áhrifa. Sem dæmi um slík mál má nefna staðfestingu ríkisreiknings og breytingar á almennum hegningarlögum, en það eru mál sem teljast óháð atvinnulífi og efnahag. Sum mál fengu þó hlutlausa einkunn vegna hlutlausra nettóáhrifa eða óljósra efnahagsáhrifa. Sem dæmi um slík mál má nefna stofnun innviðafélags og flokkun vindorkuverkefna undir lög um verndar- og orkunýtingaráætlun.

Heildarniðurstaða liðins löggjafarþings er að efnahagsleg áhrif þingmála ríkisstjórnarinnar hafi verið nokkuð neikvæð, eða sem nemur 7 stigum samanlagt fyrir öll þingmálin á framangreindum kvarða. Þetta er viðsnúningur frá fyrra ári, en þá voru áhrifin heilt yfir metin nokkuð jákvæð.

Ýmis tækifæri til að gera betur

Viðskiptaráð hvetur ríkisstjórnina til að leggja aftur fram þau þingmál sem hefðu efnahagslega jákvæð áhrif að mati ráðsins, en að endurskoða mál með neikvæð áhrif áður en þau verða lögð fram að nýju á haustþingi.

Á lista yfir jákvæð mál sem náðu ekki fram að ganga ber hæst frumvarp fjármálaráðherra um afnám áminningarskyldu opinberra starfsmanna og frumvarp um tekjuskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda, sem miðar að því að liðka fyrir erlendum fjárfestingum. Þá döguðu einnig uppi mál sem hefðu haft neikvæð áhrif, t.d. viðbótarskattur á streymisveitur og auknar kvaðir á fyrirtæki á lyfjamarkaði.

Ráðið mun endurtaka þetta mat að næsta þingvetri liðnum og leggja þá aftur mat á áhrif allra þingmála ríkisstjórnarinnar. Það er von ráðsins að niðurstaða þess mats verði jákvæðari, enda eiga bæði fyrirtæki og einstaklingar mikið undir því að stjórnvöld styðji við íslenskt efnahagslíf og skapi hagfelld skilyrði til aukinnar verðmætasköpunar.