Ár liðið frá ESA kvörtun vegna ólögmætrar ríkisaðstoðar á húsnæðismarkaði

Eitt ár er nú liðið frá því að Viðskiptaráð sendi kvörtun til Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA) vegna þess sem ráðið telur vera ólögmæta ríkisaðstoð á húsnæðismarkaði. Stofnunin hefur málið enn til skoðunar. Kvörtunin beinist að opinberum stuðningi ríkis og sveitarfélaga við svokölluð óhagnaðardrifin húsnæðisfélög og hvort húsnæðisstuðningurinn samrýmist reglum EES-samningsins um ríkisaðstoð.

Í kjölfar kvörtunar Viðskiptaráðs tilkynnti ESA að stofnunin hefði ákveðið að taka kvörtunina til efnislegrar meðferðar. Með þeirri ákvörðun taldi ESA málið uppfylla skilyrði til frekari rannsóknar og fór það í hefðbundinn farveg innan stofnunarinnar, en almennt gefur stofnunin sér 12 mánuði frá móttöku erinda til að gefa út bráðabirgðarniðurstöðu.

Í kvörtun Viðskiptaráðs var rakið hvernig stjórnvöld veita svokölluðum óhagnaðardrifnum húsnæðisfélögum fjárhagslega meðgjöf með þrenns konar hætti: (1) úthlutunum lóða á undirverði, (2) beinum fjárframlögum í gegnum stofnframlög, og (3) niðurgreiddum lánum frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS). Samanlagt jafngildir meðgjöfin 46% niðurgreiðslu á stofnkostnaði nýrra íbúða samkvæmt áætlun Viðskiptaráðs.

Að mati Viðskiptaráðs raskar stuðningurinn samkeppni á húsnæðismarkaði og stenst ekki skilyrði EES-reglna um ríkisaðstoð. Í kvörtun ráðsins er bent á að húsnæðisfélög njóti verulegrar opinberrar meðgjafar í gegnum úthlutun lóða á undirverði, stofnframlög og hagstæð lán frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Samkvæmt útreikningum ráðsins jafngildir þessi aðstoð allt að 46% af stofnkostnaði nýrra íbúða.

Ekki liggur enn fyrir hvenær ESA mun ljúka meðferð málsins. Viðskiptaráð mun fylgjast áfram með framvindu þess og upplýsa um næstu skref þegar frekari upplýsingar liggja fyrir.

Viðskiptaráð ítrekar þá afstöðu sína að stuðningur hins opinbera í húsnæðismálum eigi að vera gagnsær, afmarkaður og aðgengilegur á jafnræðisgrundvelli, óháð því hverjir njóti hans.